Istnieją jej dwie podstawowe formy:
Nazwy brzmią skomplikowanie, ale sama zasada działania nie jest trudna. W przypadku równych rat kapitałowych (inaczej nazywanych ratami malejącymi), rata, którą spłacamy jest równa stałej racie kapitałowej (wartość kredytu podzielona przez ilość rat) + odsetki od kwoty, która pozostała do spłacenia. Kwota ta jest po każdym spłaceniu mniejsza o ratę kapitałową, a zatem odsetki, które płacimy są za każdym razem mniejsze. Stąd nazwa – raty malejące.
Druga metoda – metoda równych rat całkowitych (raty stałe lub annuitowe) polega na spłacaniu określonej liczby rat, z których każda jest tej samej wielkości. Wielkość raty oblicza się korzystając ze wzoru na rentę okresową.
Dla łatwiejszego zrozumienia obu metod, posłużmy się przykładem:
Bierzesz kredyt w wysokości 1000 zł, którego oprocentowanie roczne wynosi 10%. Spłata nastąpi w czterech ratach w odstępach rocznych. (Dla uproszczenia pomijamy prowizje należne bankowi). Rata kapitałowa wynosi w naszym przykładzie 250 zł.
W przypadku równych rat kapitałowych, spłata przebiega w następujący sposób:

Dla porównania, spłata metodą równych rat całkowitych wygląda tak:

Która z metod jest korzystniejsza? Z finansowego punktu widzenia ich koszt jest identyczny. Co prawda, jeśli przeprowadzimy symulację i dodamy raty powstałe przy zastosowaniu pierwszej metody i porównamy je z sumą rat uzyskana drugą metodą, to zobaczymy różnice. Stosując metodę rat całkowitych płacimy mniej, ale wcześniej. Wykorzystując metodę stałych rat kapitałowych, płacimy więcej lecz później. Jeśli uwzględnimy jednak wartość pieniądza w czasie, to w obu przypadkach zapłacimy dokładnie tyle samo. Wybór metody zależy bardziej od indywidualnych upodobań, sytuacji finansowej, możliwości składania zleceń dotyczących spłaty rat, itd.
*Annuita (ang. annuity) - termin stosowany w ekonomii oznaczający określenie równych rat kapitałowo-odsetkowych.